BÀI 2. THƠ SÁU CHỮ, BẢY CHỮ

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
NGỮ VĂN 8

CÁNH DIỀU

KHỞI ĐỘNG
? Em hãy kể tên một số
tác phẩm thơ viết về đề
tài tình yêu quê hương,
đất nước?

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
Khởi động
-

Quê hương – Tế Hanh
Quê hương – Đỗ Trung Quân
Quê hương – Giang Nam
Đường về quê mẹ - Đoàn Văn Cừ
Việt Nam quê hương ta – Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
Hình thành kiến thức
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Năm sinh:

Xuất xứ:

Quê quán:

Thể thơ:

Phong cách st:

PTBĐ:

Tác phẩm chính:

Bố cục:

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả Mai Liễu

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
Hình thành kiến thức

- Tên thật là Ma Văn
Liễu, bút danh Mai Liễu
Sinh năm 1949, mất năm 2020
Quê : xã Công Đa,
huyện Yên Sơn, tỉnh
Tuyên Quang.

- Phong cách sáng tác: phong phú về
đề tài, viết nhiều về Bác Hồ, về chiến
tranh, người lính, tình yêu, thế sự, đặc
biệt là quê hương và tình người miền
núi.
Tác phẩm chính: Suối làng (1994),
Mây vẫn bay về núi (1995), Lời then ai
buộc (1996), Giấc mơ của núi (2001),
Núi vẫn còn mưa (2013) …

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả Mai Liễu
2. Tác phẩm:
a. Đọc, giải nghĩa từ:
Đọc to, rõ ràng, đọc đúng
một số tên riêng; giọng
điệu nhẹ nhàng, chậm rãi

2. Tác phẩm

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu

Nếu mai em về Chiêm
Hóa
Cho ta gửi nỗi nhớ cùng
Tháng giêng mưa tơ rét
lộc
Em về vừa kịp mùa
măng.

Phố đông cứ mải tìm
nhau
Cô gái Dao nào cũng đẹp
Vòng bạc rung rinh cổ tay
Ngù hoa mơn mởn ngực
đầy.

Con gái bản Tày duyên
quá
Sông Gâm đôi bờ cát
Sắc chàm như cũng pha
trắng
hương
Đá ngồi dưới bến trông
Chỉ riêng nụ cười môi
Nếu
mai
em
về
Chiêm
nhau
mọng
Hóa
Non Thần hình như trẻ
Mùa xuân e cũng lạc
Đầu xuân đi hội lùng
lại
đường.
tùng
Xanh lên ngút ngát một
(Tháng Giêng, Ất Hợi)
Quả còn chạm vai thì
màu.

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả Mai Liễu
2. Tác phẩm:
a. Đọc, giải nghĩa từ:
+ Chiêm Hoá: tên một huyện nằm ở phía
bắc của tinh Tuyên Quang.

+ Hội lùng tùng (còn gọi là lồng tồng, lồng tông): lễ
hội xuống đồng được tổ chức vào dịp đầu xuân của
đồng bào các dân tộc Thái. Tày,...

+ Quả còn: quả cầu bằng vải có nhiều màu. dùng để
tung, ném làm trò chơi trong ngày hội của một số dân
tộc miền núi phía bắc.
+ Mưa tơ rét lộc: mưa xuân giăng nhẹ (như tơ), rét
vào đầu mùa xuân ở miền Bắc, không quá lạnh, là dịp
cây cối đâm chồi nảy lộc.
+ Non Thần: núi Bách Thần thuộc thị trấn Vĩnh Lộc
của huyện Chiêm Hoá, tinh Tuyên Quang.
+ Ngù hoa: dây kết bằng len đỏ, đinh ở hai bên ngực
áo của người phụ nữ Dao đỏ.

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả Mai Liễu
2. Tác phẩm:
a. Đọc, giải nghĩa từ:
b. Tìm hiểu chung

- Xuất xứ: Trích trong Thơ Mai Liễu, NXB Nhà văn, Hà Nội, năm
2015.
- Thể thơ: thơ sáu chữ
- PTBĐ: Biểu cảm ( Tự sự, miêu tả)
- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1 (khổ 1,2): Bức tranh thiên nhiên vào mùa xuân ở Chiêm
Hóa.
+ Phần 2 (khổ 3, 4): Vẻ đẹp con người trong mùa xuân.
+ Phần 3 (khổ còn lại): Nét riêng trong lễ hội đầu năm ở Chiêm Hóa.

1949 - 2020

Xuất xứ: Trích trong “Thơ
Mai Liễu” – năm 2015

Tác giả: Mai Liễu

Thể thơ: Thơ sáu chữ

NẾU MAI EM VỀ
CHIÊM HÓA

PTBĐ: Biểu cảm
+ Tự sự. Miêu tả
P1: Bức tranh thiên
nhiên mùa xuân

Mai Liễu
Tác phẩm

P2: Vẻ đẹp con người
trong mùa xuân
Bố cục: 3 phần
P3: Nét riêng trong lễ hội
đầu năm ở Chiêm Hóa

Quê: Tuyên Quang

Các sáng tác của ông phong phú
về đề tài.
Thơ ông nặng lòng tình yêu quê
hương và con người (miền núi)

NGỮ
VĂN 8

Văn bản 2: NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
(Mai Liễu)

II. Tìm hiểu văn bản
1. Bức tranh thiên nhiên vào mùa xuân ở Chiêm Hóa (khổ 1,2).

CÁNH
DIỀU

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

1.Bức tranh thiên nhiên vào mùa xuân ở Chiêm Hóa
a. Bức tranh thiên nhiên mùa xuân ở Chiêm Hóa hiện lên qua những hình ảnh chi tiết nào?
b. Để làm nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên, tác giả sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì? Từ đó
em cảm nhận được gì về khung cảnh thiên nhiên nơi đây?

Hình ảnh, chi tiết
 

 

Biện pháp nghệ thuật
 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

1.Bức tranh thiên nhiên vào mùa xuân ở Chiêm Hóa
a. Bức tranh thiên nhiên mùa xuân ở Chiêm Hóa hiện lên qua những hình ảnh chi tiết nào?
b. Để làm nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên, tác giả sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì? Từ đó
em cảm nhận được gì về khung cảnh thiên nhiên nơi đây?

Hình ảnh, chi tiết
 

  * Nhân hóa

- Mưa tơ rét lộc
- Mùa măng

- Đá ngồi… trông nhau

- Sông Gâm đôi bờ cát trắng
- Đá ngồi dưới
 

Biện pháp nghệ thuật

bến

- Non thần hình
như
trẻ xưng
lại. hô: em - ta
* Cách

- Non thần xanh ngút ngát.

 Khung cảnh thiên nhiên Chiêm Hóa gần gũi, giản dị nhưng có hồn, tạo nên
mùa xuân tươi đẹp, rực rỡ, tràn đầy sức sống mãnh liệt.

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
II. Tìm hiểu văn bản

1. Bức tranh thiên nhiên vào mùa xuân ở Chiêm Hóa (khổ 1,2).
2. Hình ảnh những người con gái xinh đẹp ở vùng đất Chiêm Hóa ( khổ 3,4)

CON GÁI DÂN TỘC DAO

CON GÁI DÂN TỘC TÀY

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
II. Tìm hiểu văn bản
1. Bức tranh thiên nhiên vào mùa xuân ở Chiêm Hóa (khổ 1,2).
2. Hình ảnh những người con gái xinh đẹp ở vùng đất Chiêm Hóa ( khổ 3,4)
+ Hình ảnh các cô gái:
- Cô gái Dao nào cũng đẹp, vòng bạc rung
rinh, ngù hoa mơn mởn.
- Con gái bản Tây duyên quá, nụ cười môi
mọng.
 
+ Nghệ thuật:
- Liệt kê: các cô gái Dao, gái Tày
- Nhân hóa: mùa xuân e cũng lạc đường.

Þ Những cô gái đẹp, duyên dáng.
+ Những cô gái Dao duyên dáng,
xúng xính trong những món trang
sức bạc.
+ Những cô gái Tày lại khiến người
ta mê mẩn trong sắc chàm của bộ
trang phục truyền thống cùng nụ
cười tỏa nắng khiến người ta lạc
quên lối về.

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
Hình thành kiến thức
3. Nét riêng trong lễ hội đầu năm ở Chiêm Hóa. (Khổ 5)

Nét văn hóa đặc sắc vùng
đất Chiêm Hóa:

Hội lùng tùng

NT: Câu thơ “ Nếu
mai em về chiêm
hóa” được lặp lại 2
lần (khổ đầu và khổ
cuối)

Trò chơi dân gian:
ném còn giao duyên
đầu năm

Nét văn hóa truyền thống, mang đậm bản sắc dân tộc của người dân miền núi phía Bắc,
tạo nên những giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc VN
=>Tình yêu quê hương, nỗi nhớ quê hương tha thiết của tác giả Mai Liễu.

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
III.TỔNG KẾT
2. Nội dung:
1.
-

Nghệ thuật:
Thể thơ sáu chữ, giọng điệu
nhẹ nhàng, tha thiết.

-

Ngôn ngữ thơ trong sáng, giản
dị mà giàu sức gợi. Sử dụng
hiệu quả các biện pháp tu từ…

- Khắc họa rõ nét vẻ đẹp thiên
nhiên, con người cùng những
nét đẹp văn hóa độc đáo của
vùng đất Chiêm hóa quê hương
ông.
- Thể hiện sự hoài niệm sâu sắc
của tác giả về quê hương.
-

Tình yêu và nỗi nhớ quê hương
tha thiết của nhà thơ

3. Ý nghĩa:
- Tình yêu, niềm tự hào quê hương
của tác giả.
- Nhắc nhở chúng ta hãy cố gắng
phát huy, giữ gìn các nét đẹp văn
hóa truyền thống của quê hương
cũng như của dân tộc VN..

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
Luyện tập

Viết một đoạn văn ngắn để giới thiệu về
vùng đất quê hương em với những nét đặc
trưng và vẻ đẹp riêng của vùng đất ấy?

VẬN DỤNG

? Vẽ sơ đồ tư duy bài học?
?Dựa vào nội dung bài thơ, em hãy vẽ
bức tranh về thiên nhiên, con người,
nét đẹp văn hóa vùng đất Chiêm hóa?

Gợi ý

VẬN DỤNG

NGỮ
VĂN 8

NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA
Mai Liễu
NHIỆM VỤ VỀ NHÀ

? Các em làm gì để giữ gìn, phát huy những nét đẹp văn
hóa của dân tộc?
? Chuẩn bị trước bài “Đường về quê mẹ”