Gió lạnh đầu mùa
- Thạch Lam -

I.
ĐỌC VĂN BẢN
VÀ TÌM HIỂU CHUNG

Tác giả

Tên khai sinh
Nguyễn
Tường
Vinh

Năm sinh –
năm mất
1910 1942

Quê quán
Hà Nội, lúc
nhỏ sống ở
Cẩm Giàng
Hải Dương

Thể loại
thành công
Truyện
ngắn

3. Tác giả, tác phẩm

1. Đọc

2. Chú thích
HOẢ LÒ
VỈ BUỒM
VÚ GIÀ
BỊU XỊU

2. Chú thích

2. Chú thích

II.
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1. Người kể chuyện, ngôi kể

Ngưởi kể
chuyện ngôi
thứ ba

Thể loại:
truyện ngắn
PTBĐ:
Tự sự +
miêu tả

Cuộc sống của chị em Sơn

THẢO LUẬN
NHÓM ĐÔI

Cuộc sống của
những người bạn

Cảm nhận của hai chị em

Chi tiết, hình ảnh miêu tả thái độ

CUỘC SỐNG CỦA CHỊ EM SƠN

Cách xưng hô: mẹ
Sơn gọi con gái là
Cuộc
“cô Duyên”, Sơn
sống
gọi mẹ là “mợ”.
sung
Cho những người túc,
nghèo
khổ
vay giàu
có
mượn
Nhiều quần áo đẹp,
mới, lành lặn, ấm áp

CUỘC SỐNG CỦA NHỮNG
ĐỨA TRẺ NGHÈO

Có vú già

Mặc như ngày
thường, quần áo nâu
bạc vá nhiều chỗ
Môi tím lại, da thịt
Cuộc
thâm đi
sống Run lên, hàm răng
nghèo
đập vào nhau
khổ,
thiếu Co ro đứng bên cột
thốn quán, mặc manh áo
rách tả tơi, hở cả
lưng và tay

Thái độ đối với những bạn nhỏ nghèo khổ
Sơn và chị vẫn thân
mật chơi đùa, không
kiêu kỳ và khinh khỉnh
như các em họ Sơn

Thấy Hiên đứng nép
một chỗ, Sơn gọi ra
chơi cùng và hỏi han.

Chị em Sơn là những
đứa trẻ nhân hậu,
thương người, không
phân biệt địa vị, giai
cấp, giàu nghèo.

2. Ý nghĩ, cảm xúc
của nhân vật Sơn

THẢO LUẬN NHÓM

Liệt kê các câu văn miêu tả ý nghĩ của
Sơn khi nghe mẹ và vú già trò chuyện về
chiếc áo bông cũ của em Duyên: khi Sơn
nhớ ra cuộc sống nghèo khổ của mẹ con
Hiên. Từ đó nêu cảm nhận về nhân vật.

.
……………………………………………………………………………...

Khi nghe mẹ và vú già trò
.
chuyện

Khi nhớ ra cuộc sống nghèo khổ
của mẹ con Hiên

……………………………………………………………………………...

……………………………………………………………………………....

.

……………………………………………………………………………....

……………………………………………………………………………...

……………………………………………………………………………....

.

……………………………………………………………………………....

……………………………………………………………………………...

……………………………………………………………………………....

.

……………………………………………………………………………....

……………………………………………………………………………...

……………………………………………………………………………....

.

……………………………………………………………………………....

……………………………………………………………………………...

Cảm nhận của em về nhân vật Sơn:
.
…………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………
.
…………………………………………………………………………………

Khi nghe mẹ và vú già trò chuyện

- Sơn nhớ em, cảm động và
thương em quá.
- Sơn thấy mẹ hơi rơm rớm
nước mắt.

Khi nhớ ra cuộc sống nghèo khổ của mẹ
con Hiên

- Sơn thấy động lòng thương cũng
như ban sáng đã nhớ thương đến
em Duyên.
- Một ý nghĩ tốt bỗng thoáng qua
trong tâm trí.

Cảm nhận của em về nhân vật Sơn:
Sơn là cậu bé sống tình cảm, giàu lòng trắc ẩn, biết quan tâm và yêu
thương người thân, bạn bè.

Khi cùng chị Lan
mang chiếc áo bông
cũ cho Hiên, Sơn cảm
thấy như thế nào?

Cảm xúc ấy giúp em
hiểu gì về ý nghĩa của
sự sẻ chia.

* Cảm xúc

Sơn thấy “ấm áp, vui vui”
=> Sự chia sẻ, giúp đỡ
người khác trước hết sẽ
mang đến niềm vui, hạnh
phúc cho chính người “cho”

3. Hành động của
nhân vật Sơn

KĨ THUẬT KHĂN TRẢI BÀN
Vì sao Sơn đòi
lại chiếc áo?

ệ
h
g
n
ề
v
t
é
x
ạ
n
o
ậ
h
h
c
N
ắ
h
tk
m
ậ
e
u
ẻ
th
r
t
t
ậ
v
?
n
m
â
a
L
nh
h
c
ạ
h
T
của

Hàn
h độ
ng v
t ìm
ội v
Hiê
ã
n
đi
để đ
chiế
òi l ạ
c áo
i
cũ c
em g
ó là
iả m
m
cảm
bớt
thiệ
với
n
Sơn
khô
Vì s
ao? ng?

4. Cách ứng xử
của hai người mẹ

THẢO LUẬN NHÓM
NHÓM 1+3

NHÓM 2+4

Thảo luận

Tìm hiểu về

Tìm hiểu về

chung cả lớp

nhân vật mẹ

nhân vật mẹ

Bài học rút ra

của Hiên

của chị em Sơn

từ cách nghĩ,
cách ứng xử
của nhân vật.

a. Mẹ của Hiên:
 Người mẹ nghèo khổ, mò cua bắt ốc, không đủ
tiền may áo cho con.
 Cách ứng xử:
 Hành động: mang trả áo
 Lời nói
 Xưng hô
=> Người mẹ nghèo nhưng có lòng tự trọng,
dạy con “đói cho sạch, rách cho thơm”, khéo
léo và biết tôn trọng người khác.

a. Mẹ của Sơn:
 Giàu có, thuộc tầng lớp trung lưu.
 Cách ứng xử:
 Với mẹ con Hiên: không hề chửi bới, trách
móc mà hỏi han hoàn cảnh, cho vay 5 đồng
để mẹ Hiên may áo cho con.
=> Nhân hậu, tế nhị
 Với các con: không tự tiện lấy áo cho người
khác mà phải xin phép, vui vì con biết chia
sẻ, giúp đỡ người khác.
=> Vừa nghiêm khắc, vừa yêu thương

5. Cảm nhận của nhân vật Sơn về
những đổi thay của đất trời khi
mùa đông đến

* Sự thay đổi của đất trời
Mới hôm qua hãy còn nắng và hanh, sau một cơn mưa,
trời bỗng nổi gió bấc, cái lạnh đầu mùa ập đến.
Nhìn ra ngoài sân, Sơn thấy đất khô trắng,…
Trời không u ám, toàn một màu trắng đục.
Những cây lan trong chậu, lá rung động, và hình như…
vv….

* Ý nghĩa:
Thạch Lam nắm bắt, tái hiện
được sự đổi thay của thời tiết,
cảnh vật lúc giao mùa.

Thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy
cảm của nhân vật Sơn

6. So sánh nhân vật Hiên
và cô bé bán diêm

Nội dung so sánh
Giống nhau
Tên gọi

Hiên

Cô bé bán diêm

 
 

 

Khác thân và mọi người xung  

 

Cách đối xử của người
nhau quanh
Công việc

 

 

Kết thúc

 

 

Nội dung so

Hiên

sánh

Cô bé bán diêm

- Đều là những cô bé có hoàn cảnh đáng
thương, nghèo khổ.
Giống nhau

- Dáng vẻ bên ngoài: rách rưới, thiếu
thôn.
- Đều được miêu tả ở thời điểm mùa
đông lạnh giá.

Nội dung so sánh

Khác
nhau

Tên gọi
Cách đối xử
của
người
thân và mọi
người xung
quanh
Công việc
Kết thúc

Hiên
- Có tên
- Hiên có nhận được
tình thương của mọi
người: mẹ, bạn bè,…
- Còn tuổi ăn, tuổi chơi,
chưa phải mưu sinh vất
vả.
- Cái kết có hậu, Hiên
có áo ấm.

Cô bé bán diêm
- Không tên
- Cô bé bán diêm có cuộc sống
bất hạnh, không nhận được tình
yêu thương (bố đánh đập, mắng
chửi, bị người qua lại lãnh đạm,
thờ ơ.
- Phải mưu sinh bằng nghề bán
diêm và trông chờ vào sự bố thí
của người khác.
- Cái kết vừa có hậu vừa mang
tính bi kịch, cô bé bán diêm chết.

III.
TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật

Nghệ thuật
tự sự kết
hợp miêu tả

Giọng văn
nhẹ nhàng,
giàu chất
thơ

Miêu tả
tinh tế

2. Nội dung
Khắc hoạ những con người nơi làng quê
nghèo khó, có lòng tự trọng và những người
có điều kiện sống tốt hơn biết yêu thương, sẻ
chia. Đề cao tinh thần nhân văn,đồng cảm,
sẻ chia giúp đỡ nhưng con người bất hạnh,
thiệt thòi.

LUYỆN TẬP

Trò
chơi
Vòng
quay
văn

Truyện “Gió lạnh đầu mùa” viết về
mùa nào trong năm?
A. Mùa xuân

C. Mùa thu

B. Mùa hạ

D. Mùa đông

Khi tỉnh dậy, nhân vật Sơn trong truyện
“Gió lạnh đầu mùa” nhận thấy điều gì?
A. Mọi người đã ăn sáng cả rồi
B. Mọi người đã đi làm cả rồi
C. Mọi người đã mặc áo rét cả rồi
D. Mọi người đang sưởi ấm bên bếp lửa

Dáng vẻ bề ngoài của Hiên trong truyện “Gió
lạnh đầu mùa” được miêu tả như thế nào?
A. Mặc áo bông ấm, mới mua, rất đẹp.
B. Mặc có manh áo rách tả tơi, hở cả lưng và tay
C. Mặc áo bông có vài mảnh vá
D. Mặc áo len đã cũ

Khi nhìn thấy Hiên “mặc có manh áo rách”,
Sơn trong truyện “Gió lạnh đầu mùa” đã thì
thầm với chị Lan điều gì ?

A. Hay cho nó cái áo bông cũ, chị ạ.
B. Hay cho nó cái áo len cũ này, chị ạ
C. Hay cho nó cái khăn len cũ này, chị ạ
D. Hay cho nó đôi tất tay cũ này, chị ạ

Trong truyện “Gió lạnh đầu mùa” khi biết hai
chị em Sơn cho Hiên chiếc áo bông cũ, mẹ của
hai em đã thể hiện thái độ như thế nào ?

A. Rất tức giận, vì các con đã tự ý cho Hiên áo mà chưa
xin phép mẹ
B. Rất buồn, vì các con đã làm trái lời mẹ dạy
C. Âu yếm ôm hai chị em vào lòng và tự hào về các con
biết yêu thương, chia sẻ.
D. Đánh mắng hai chị em vì dám cho một vật kỷ niệm
thiêng liêng của gia đình

Phương án nào nêu đúng về nghĩa
của từ “hanh” ?
A. Thời tiết khô và hơi lạnh
B. Thời tiết khô và có gió to
C. Thời tiết mát mẻ và có mưa phùn
D. Thời tiết mát mẻ, có lúc có mưa dông

Vì sao mẹ Sơn lại cho mẹ Hiên vay
tiền mà không cho áo ?
A. Vì mẹ Sơn không muốn giúp đỡ người khác
B. Vì mẹ Sơn muốn lấy lại số tiền cho vay
C. Vì mẹ Sơn rất quý chiếc áo là kỷ vật của em Duyên
D. Vì mẹ Sơn muốn giữ chiếc áo là kỷ vật của em
Duyên và vẫn muốn giúp đỡ mẹ Hiên

Vì sao mẹ Hiên lại trả lại chiếc áo?
A. Vì mẹ Hiên chê áo xấu
B. Vì Sơn đòi lại áo
C. Vì mẹ Hiên biết đó là kỷ vật của bé Duyên
D. Vì mẹ Hiên nghèo nhưng có lòng tự trọng, biết
mẹ Sơn chưa có sự đồng ý

Vì sao những đứa trẻ nghèo không
dám lại gần chơi với Sơn và Lan?
A. Vì chúng không thích chơi với những người có điều kiện
khá giả.
B. Vì Sơn và Lan có thái độ khinh khỉnh
C. Vì chúng ngại cái nghèo của mình, biết thân biết phận
D. Cả A và B đều đúng

Có nhiều nhân vật trẻ em xuất hiện trong truyện
“Gió lạnh đầu mùa”. Hãy viết một đoạn văn
(khoảng 5-7 câu) trình bày cảm nhận về một
nhân vật mà em thấy thú vị.

THANK
YOU